Dinleme Becerisi Nasıl Kazanılır?
Dinlemek, iletişimin en temel alanlarından biri... Empatik iletişimin gerçekleşmesinde de en önemli unsurdur. Karşımızdaki kişiyi işitmek yeterli olmaz. Onun söylediklerini anlamak, düşünmek, etkin bir dinleyici olmak gerekir. Hiç kuşkusuz, bunu sağlıklı bir şekilde gerçekleştirmek kolay değil. Özellikle de günlük hayatımızın koşuşturması ve yorgunluğu içinde!
Gerçek dinleme, söylenenleri, dikkatimizi tam vererek dinlemek ve onları anlamamız anlamına gelir. Dinleyerek, insanları daha iyi anlarız. Yanlış duyulmuş bilgiler ise yanlış anlaşılan mesajlara, gereksiz zaman kaybına, verimliliğin düşmesine ve motivasyon kaybına yol açar. İletişimin dinleme ve algılamadan kaynaklanan en önemli engelleri ise atlama, savsama çarpıtma ve aşırı anlam yükleme olarak tanımlıyoruz. Dinlemeyi, dolayısıyla iletişimi engelleyen bir başka neden de konuşma hızıdır. Hızlı konuşan kişi, karşısındaki kişinin dinlemekten uzaklaşmasına neden olur.
Dinlememenin ise değişik türleri vardır. Görünüşte dinlemek, en yaygın karşılaşılan türlerinden birdir. Bir kişinin dinliyor görünmesine karşın, aslında dinlemediği, düşüncelerinin başka bir yerde olduğu bir dinlemedir. Bir diğeri ise kendi konuşacakları dışında başka bir şeyle ilgilenmeme durumudur. Bir diğer örnek olarak, konuşmacı konuşurken, kendi notları ile ilgilenen, büyük bir heyecanla konuşma sırasının kendine gelmesini bekleyen bir konuşmacı olarak verilebilir. Seçici dinleme ise konuşanın söylediklerinden, yalnızca kendi ilgilendiklerini dinleme durumudur. Bir diğer örnek ise saplantı türü dinleyicidir. Bu tür dinleyiciler, ne söylenirse söylensin kendi saplandıkları konuların dışındakileri işitmezler. Benzer olarak, savunucu dinleyici de her söyleneni bir tür saldırı olarak algılar. Tuzak kurucu dinleme ise karşısındakini zor duruma düşürme amaçlıdır. Yüzeysel dinleme ise derinliğe inemeyen ve yalnızca sözcüklere takılan bir dinleme türüdür.
Aktif dinleme ise iletişim etkinliği artırır. Aktif dinlemede dinleyici konuşmacının mesajının tamamlamaktan sorumludur. Dinleyici sözlü-sözsüz diğer iletişim unsurlarına dikkat eder. Aktif dinleyici empatik dinleyicidir. Kişinin bulunduğu yeri bilir. Mesajı konuşmacının bakış açısından algılamaya çalışır. Böylece konuşmacının duygu ve düşüncelerini anlama ve yorumlama çabası içindedir.
Hiç kuşkusuz, günümüzde çoğumuzun aktif dinleyici olmadığımızı biliyoruz. Sabırsız, konuşmayı tamamlamadan kesme, konuşmacının açıklarını arama,daha bilgi olduğunu gösterme, kavramları anlamını bilmeden yerinde ve zamanında kullanamama gibi davranışlar yaygındır.
Etkin Bir Dinleme İçin 10 Temel Beceri
* Konuşmayı konuşarak kesmeyin, hiç kimse konuşarak dinleyemez.
* Konuşmacıya kolaylık yaratın, onun rahatlamasını sağlayın.
* Onu dinleme isteğinde olduğunu gösterin, işinizi bırakın, saatinize bakmayın, göz teması kurun.
* Dikkatleri dağıtan şeyleri ortadan kaldırın.
* Konuşmacıyı empatik dinleyin, kendinizi onun yerine koyun.
* Sabırlı olun, başka kimseyle iletişim kurmayın.
* Kendinizi rahat ve hafif tutun.
* Eleştiriyi sonraya bırakın, soru sorun, konuşmacının mesajını başka sözcüklerle acın.
* Konuşmacının sözünü bitirmesini bekleyin
* İnsanların sabrını, ilgi ve algı düzeylerini dikkate alarak iletişim kurmanın önemini unutmayın
Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, Kemal Gökcan’ın yazılarından derlenerek hazırlanmıştır.
www.sosyalhizmetuzmani.org