Bilgisayar ve haberleşme teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeye paralel olarak internetin insanların çalışma, alışveriş, ödeme, iletişim kurma, eğitim ve eğlence gibi her türlü günlük ihtiyaçlarını karşılama biçimi içindeki yeri giderek artmaktadır. Fakat internetin beklenilenden çok daha hızlı yayılması ve hayatımızın içine girmesi, olumlu yanlarıyla birlikte bir takım sorunları da beraberinde getirmiştir. İnternetin beraberinde getirdiği önemli sorunlardan bir tanesi de patolojik internet kullanımıdır.
İnternet bağımlılığı genel olarak internetin aşırı kullanılması isteğinin önüne geçilememesi, internete bağlı olmadan geçirilen zamanın önemini yitirmesi, yoksun kalındığında aşırı sinirlilik hali ve saldırganlık olması ve kişinin iş, sosyal ve ailevi hayatının giderek bozulması olarak tanımlanabilir.
İnternetin aşırı kullanımı daha önceleri Bilgisayar Bağımlılığı, İnternet Bağımlılığı ya da Patolojik İnternet Kullanımı terimleriyle tanımlanırken, son yıllarda daha çok “Problemli İnternet Kullanımı” tanımlaması tercih edilmektedir. İnternetin aşırı kullanılması sonucu, işyeri ve okul performansında düşüş, uyku bozuklukları, internetsiz bir hayatın boş ve sıkıcı olarak algılanması, evlilik ilişkilerinin bozulması ortaya çıkan sonuçlardan sadece birkaçıdır.
İnternet Bağımlılığının Özellikleri
- İnternet ile ilgili aşırı zihinsel uğraş (sürekli olarak interneti düşünme, internete yapılan aktivitelerin hayalini kurma, internette yapılması planlanan bir sonraki etkinliği düşünme, vb)
- İstenilen keyfi almak için giderek daha fazla oranda internet kullanma ihtiyacı duyma,
- İnternet kullanımını kontrol etme, azaltma ya da tamamen bırakmaya yönelik başarısız girişimlerin olması,
- İnternet kullanımın azaltılması ya da tamamen kesilmesi durumunda huzursuzluk, çökkünlük ya da kızgınlık hissedilmesi,
- Başlangıçta planlanandan daha uzun süre internette kalma,
- Aşırı internet kullanımı nedeniyle aile, okul, iş ve arkadaş çevresiyle sorunlar yaşama, eğitim veya kariyer ile ilgili bir fırsatı tehlikeye atma ya da kaybetme,
- Başkalarına (aile, arkadaşlar, terapist, vb) internette kalma süresi ile ilgili yalan söyleme,
- İnterneti problemlerden kaçmak veya olumsuz duygulardan (örn: çaresizlik, suçluluk, çökkünlük, kaygı) uzaklaşmak için kullanma
Tipik bir internet bağımlısı haftada 40-80 saat arasında bilgisayar başında kalmakta ve tek seferde hiç aralıksız 20 saate kadar bilgisayar başından kalkmayabilmektedir.Uyku döngüsü bozulan hasta uyarıcı madde kullanmaya, aşırı kahve ve kola tüketmeye başlayabilir.Ayrıca yapılan çalışmalar, internet bağımlılığının başka psikiyatrik bozukluklarla alakalı olabileceğini göstermektedir.
İnternet bağımlıları internette çeşitli şekillerde vakit geçirebilmektedirler.İnternette en yoğun olarak çok kullanıcılı ve sonu olmaya oyunlarla ve sohbet siteleri çok fazla vakit almaktadır.Hayatının büyük bir kısmını internette geçiren kişi, gerçek sosyal hayattan ve kişiler arası ilişkilerden kopabilmektedir.
Ayrıca internette kurulan dostlukların gerçek hayata taşınması, kişiler ciddi bir tehdit oluşturabilmektedir.
İnternet Bağımlılığı Tedavisi
- İnternet Kullanımını Zıt Saatlere Kaydırmak: İnternet bağımlılığında, kişinin internete ayırdığı zamanı yeniden organize etmek çok önemlidir. Örneğin; kişi yoğun olarak hafta sonları internete giriyorsa, hafta içi, yoğun olarak hafta içi giriyorsa hafta sonu internete girmesi istenmelidir.
- Dış Durdurucular Kullanılabilir: Kişi internete girdiği zaman geçen vaktin farkında olmayabilir. Farkında olmaksızın saatler geçebilir. Kişide bu farkındalığı oluşturmak, internette belirli bir saati doldurduktan sonra, birinin uyarmasıyla ya da alarmlı bir saatler kişiye sürenin dolduğu hatırlatılabilir.
- İnternet Kullanımıyla İlgili Hedefler Belirlemek: Kişinin internete ayırdığı vakit konusunda aşama aşama azaltacak hedefler belirlemesi.
- Özellikle Çok Kullanılan Belli Bir İnternet İşlevinden Uzak Durma: Kişinin internette en çok vakit harcadığı (chat, oyunlar) alanın belirlenip bu alandan mümkün olduğunca uzak durulmasıdır.
- İnternetin Yerine Etkinlikler Koyma: Kişinin internete harcadığı vaktin azalmasıyla birlikte boşalan zamanı doldurma sorunu ortaya çıkacaktır.Boşalan zamanlar doldurulmazsa, bağımlılığın tekrar ortaya çıkma ihtimali güçlenecektir.Kişi boşalan zamanlarını, spor ya da herhangi bir kursla doldurabilir.
- Aile Terapisi: Aile ve evlilik ilişkilerinin internet nedeniyle zarar gördüğü durumlarda, aile ve evlilik terapisi, eşlerin bu durumu atlatabilmesi için çok yararlı olacaktır.Aile ve evlilik terapisi sonucunda, aile internet kullanımı ve zararları konusunda eğitilebilir, eşler arasındaki iletişim becerileri geliştirilebilir, boş zamanların aile ve evlilik yararına olacak şekilde yeniden organizasyonu yapılabilir.
Psikolog Beyhan Budak