Kardeşlik ve Kardeş Kıskançlığı
Kıskançlık, insanlık tarihinde gelmiş geçmiş en eski duygulardan biridir ve tanımı da şöyledir: “Bir kimse bir üstünlük gösterdiğinde veya sevilen birisinin, başkası ile ilgilendiği kanısına varıldığında takınılan olumsuz tutum”.
Sevilen kişi ile birey arasına bir üçüncü kişi girmiştir. Kişi kendi hakkı olan sevginin rakibi tarafından elinden alındığına ya da alınma tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğuna inanıyordur. Bu durum bireyin, değersizlik, çaresizlik, öfke, mutsuzluk ve yalnızlık gibi duyguları da yaşamasına neden olur. Ve aynı zamanda bize doğuştan getirdiğimiz değil, sonradan öğrendiğimiz bir duygu olduğunu bize hatırlatır.
Yaşları birbirine yakın ve birçok konuda anne ve babalarına muhtaç kardeşlerin rekabet halinde olduğu gerçektir. Kardeşler arasında rekabetin doğup gelişmesi, yaşadığı olaylarla ilintilidir. Çocuğunuzun ihtiyaçları karşılanmışsa ve sizinle olan ilişkilerinde mutlu edilmişse, kardeşin doğumuyla başlayan bu ilişkilerin bozulması durumunda rekabet olgusunu anlayışla karşılamak gerekir.
Kardeşler arası kıskançlığın derecesi genel olarak;
- Yeni bir çocuğun doğumuyla sizin tutumunuzda ortaya çıkan değişikliklere,
- Büyük çocuğunuzla aranızda yerleşmiş olan ilişkilere bebeğin olumsuz bir etkide bulunmasına göz yumma ölçünüze,
- Kardeşler arası yaş farkına bağlıdır.
Her çocuğun kendine özgü bir kişiliği olduğu kabul edilmelidir ve kardeşler arası rekabeti, kıskançlığı ortaya çıkaran istemeden de olsa anne ve babaların tutumlarıdır. Kardeş kıskançlığı belki önlenemez ancak gerekli tedbirler alınabilir:
Çocuklarınıza veya çocuğunuza, herkesin farklı olduğu, ve hiç kimsenin iki kişiyi aynı şekilde sevemeyeceğini, sevgilerin dereceleri aynı olsa da şekillerinin farklı olabileceği yaş seviyelerine uygun olarak anlatılmalıdır. Her çocuğa kişiliği gözeterek davranmak gerekir. Ayrımcılık yapmamak için çocukların farklılıkları fark edilmelidir. Örneğin, ikiz dahi olsalar kendileri istemediği müddetçe kardeşlere aynı hediye alınmamalıdır.
Karşılaştırma cümleleri en aza indirgemek,
Her şeyin ikisi içinde aynı şekilde yapılması çabasından vazgeçmek,
Herkesin kişiliğinin ayrı bir değer taşıdığı üstünde önemle durmakla çocuğunuzun kardeşine karşı duyacağı kıskançlık ve rekabet duygularını azaltmış olursunuz.
İkizler için ne yapılmalıdır?
Genel olarak ikizlerin öbür çocuklardan farkı yoktur. Bütün kardeşlere uygulanan ilkeler ikizler içinde geçerlidir. İkizlere uygulanacak en iyi tutum, birbirlerine son derece benzeseler ve başkaları onları birbirine karıştırsa bile, kişilik sahibi ayrı birer fert olarak davranmaktır. Her birinin ferdiyeti üzerinde önemle durmak ve kişiliklerini geliştirmek için çaba sarf etmek yoluyla aralarındaki kıskançlık azaltılabilir.
Kardeşlik ilişkisi belirli gerilimlere neden olur. Eğer bunların üstesinden başarılı bir biçimde gelinirse, bu deneyimle çocuğun gelecekteki yaşamında karşılaşacağı sorunları çözümlemesinde yardımcı olacaktır. Çocuğunuzun kardeşleri varsa paylaşmayı, kendi kıskançlık ve harisliğini frenlemeyi ve kendi kişiliğini kabullenmeyi öğrenecektir. Kardeşler birbirleri için birer iyi arkadaştır ve her ne kadar zaman zaman birbirlerine düşmanca davransalar da bir yabancının tehdidiyle karşılaştığında hemen birbirlerinin yardımına koşacaklardır.
Kardeşleri olan bir çocuk, ana babasının diğer kardeşlerine farklı bir davranış içinde olduğunu görecektir. Bu sadece kendisinin ve kardeşlerinin kişiliklerinin farkına varmasına değil, aynı zamanda başka çocukları da anlamasına yardım edecektir. Bu bilgiler kendi çocukları doğduğunda ona çok büyük faydası dokunacaktır. Onu eğiten yalnızca kardeşlerinin oluşu değil, ana babasının kardeşlerine davranış şeklidir.
Ebru Tuncay
Psikolojik Danışman
Yararlanılan kaynaklar:
Klein, Melanie. “Haset ve şükran”. Metis yayınları, 1998
Salk, Dr. Lee. “Çocuğun Duygusal Sorunları”. Remzi Kitabevi,1998
www.psikoloji.com.tr